تازه‌ترین اخبار باشگاه
خانه / مطالب نجومی / بیوگرافی بزرگان علم / نادر خلیلی معمار ایرانی و طرح پیشنهادی او به ناسا – سیستم ابرخشت

نادر خلیلی معمار ایرانی و طرح پیشنهادی او به ناسا – سیستم ابرخشت

نادر خلیلی در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران به دنیا آمد و در سال ۱۳۸۶ خورشیدی در آمریکا چشم از جهان فرو بست. وی در سال ۱۹۹۱ موسسه هنر و معماری خاک کالیفرنیا را پایه گذاری کرد.

استاد نادر خلیلی

استاد نادر خلیلی

زندگی نامه:

در ابتدا جای دارد با زندگی نامه مرحوم استاد نادر خلیلی، معمار معاصر ایران، آشنا شویم:

مرحوم استاد نادر خلیلی

استاد نادر خلیلی

نادر خلیلی در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران به دنیا آمد و در سال ۱۳۸۶ خورشیدی در آمریکا چشم از جهان فرو بست. ایشان پژوهشهای متعددی در زمینه معماری خشتی و خانه‌های ارزان قیمت انجام داد. خلیلی در سال ۱۹۹۱ موسسه هنر و معماری خاک کالیفرنیا (Cal-Earth) را برای آموزش روشهای معماری خود پایه‌گذاری کرد. وی فارغ التحصیل دانشگاه تکنیک استانبول و مدرس مدرسه معماری کالیفرنیای جنوبی با درجه استادی بود. در سال ۱۹۸۴ انجمن معماران آمریکا در ایالت کالیفرنیا جایزه «تبحر در فناوری» را به خاطر ابداع خانه‌های سرامیکی به او اهدا کرد. استاد خلیلی همچنین جایزه معتبر معماری آقا خان را در سال ۲۰۰۴ دریافت نمود. همچنین از سازمان ملل متحد تقدیر نامه‌ای دریافت کرد. ایشان کتابی نیز به نام (تنها دویدن) در مورد بازدیدهای خود از مناطق کویری تألیف نموده‌ است.

تالیفات استاد نادر خلیلی:

تالیفات استاد نادر خلیلی

تالیفات استاد نادر خلیلی

ساخت بنا روی‌‌ماه با الهام از کویر:

پوریا ناظمی در وبسایت خود طی مصاحبه ای با استاد خلیلی، چگونگی به وجود آمدن این ایده را شرح می دهد:

«چند سال پیش زمانی که برای انجام گفتگویی با نادر خلیلی با دفتر او در کالیفرنیا تماس گرفتم، گفت این روزها سرم خیلی شلوغ است، اما نمی‌توانم به در خواست گفتگویی که از سرزمینم می‌آید، پاسخ منفی بدهم. گفتگوی تلفنی ما بیش از ۲ ساعت به طول انجامید و در آن نادر خلیلی از گذشته و آینده و امیدهایش گفت. از آن زمان که پس از پایان تحصیلاتش در رشته معماری و شروع به کار در رشته معماری برج ها و آسمانخراش‌ها، تحت‌تاثیر گفته پسرش به مسابقه‌ای با خود دست می‌‌زند. مسابقه‌ای که با آمدن به ایران و ۵ سال موتورسواری در کویرهایش و کشف رمز و راز معماری کویری به وجود می‌آید و آن را با معرفت مولانا در هم می‌آمیزد و در بازگشت به ایده جدید برای ساخت و ساز بناها با حداقل مصالح و هزینه و در عین حال مقاوم در برابر زلزله و دیگر بلایای طبیعی می‌رسد. طرحی که اگر چه از دل زمین تف دیده کویر ایران رسته، اما بازار آن تا ماه و مریخ گسترده شده است.

استاد خلیلی در آن مصاحبه می گوید: «زمانی که پس از پایان تحصیلاتم در ایران و ترکیه و آمریکا، در معماری دارای موقعیت بودم جمله‌ای از پسرم دگرگونم کرد. روزی به او گفتم چرا با دوستانت مسابقه نمی‌دهی و او گفت دوست دارم تنها و با خودم مسابقه دهم. گویی آتشی در دلم بیدار شد. من هم باید به جای مسابقه با دیگران با خودم مسابقه می‌دادم. به ایران بازگشتم و از دل کویر ایران عصاره‌ای از معجزه خاک و آتش را یافتم.»

استاد نادر خلیلی

استاد نادر خلیلی

نادر خلیلی به ایران بازگشت و ۵ سال را با موتورسیکلت خود به گشت‌ وگذار در کویرهای ایران گذراند و به بررسی و آزمون و آزمایش بناهای خشت و گلی سنتی ایران پرداخت و دریافت این سازه‌ها تا چه حد با طبیعت اطرافشان سازگار است. در این دوران بود که در دل کویر ایران تحقق رویاهایی را دید که می‌توانست تا مرزهای گسترده‌تری امتداد یابد. وی درباره تجربه این دوران خود می‌نویسد: «سرانجام این رویاها را در عالم حقیقت لمس کردم بی‌آن‌که با کسی جز با خودم مسابقه دهم. اسب‌ها هرگز با هم مسابقه نمی‌دهند، ما انسان‌ها هستیم که آنها را به مسابقه می‌کشیم، اسب‌ها هنگامی‌که آزاد و سرمست هستند، به سرعت بادها می‌دوند. زنبورهای عسل نیز از هم پیشی نمی‌گیرند. همگی از گل‌ها کام دل بر می‌گیرند و در پایان چیزی کمتر از شهد گل نمی‌آفرینند. پرندگان نیز در یک دسته و در زمان پرواز از هم جلو نمی‌زنند ولی همه آن ها به اوج می‌رسند. ما انسان ها نیز گله وار آفریده نشده‌ایم که با هم مسابقه زندگی دهیم. ما تک تک به وجود آمده‌ایم تا زیست کنیم و به اوج لایتناهی برسیم.»

و این‌گونه نادر خلیلی گام در راه مسابقه‌ای یک نفره گذاشت. یکی از دغدغه‌های اصلی او در طول مدت فعالیت حرفه‌ایش این بود که چگونه می‌توان بناها و ساختمان‌هایی ساخت که علاوه بر بیشترین سازگاری با طبیعت، بتوانند در برابر بلایای طبیعی و به خصوص زلزله مقابله کنند. وی این هدف را یکی از دلایل فعالیت هایی می‌دانست که از مدتی قبل آغاز کرده بود. وی می‌گوید: «علم و تجربه در غرب در این مورد یک جواب راحت و درست به من داده بود: خانه‌ها را با بتون و فولاد باید ساخت. مدت‌ها طول کشید تا بفهمم این پاسخ نه درست بوده است و نه راحت.»

به این ترتیب وی با آزمون و آزمایش بناهای تاریخی و خشت و گلی به گفته خود متوجه جایگاه بی‌نظیر عناصر اربعه تاریخی (آب – باد – خاک – آتش) شد و به بررسی دقیق‌تر خشت‌ها پرداخت و متوجه شد این مصالح ساختمانی ارزان قیمت و طبیعی اگر درست به کار گرفته شوند می‌توانند بناهایی مقاوم را به وجود آورد.

استاد نادر خلیلی

استاد نادر خلیلی

او در این میان فلسفه‌ای را نیز برای کار خود تدوین کرد که ریشه در آموزه‌های عرفانی مولانا داشت و سعی می‌کرد آنها را به زبان مصالح ساختمانی تاویل کند. بدین ترتیب ترکیب دو مفهوم خشت های مقاوم از یک سو و از سوی دیگر مفهوم بافته شدن عناصر سازنده بنا، به ایده جدیدی رسید. مفهومی‌که با کمک مصالح جدیدی به نام ابر خشت می‌توانست بناهای مقاوم آینده را بسازد. در این ابر خشت‌ها، کیسه‌های بزرگی از خاک تقویت شده با فیبرهای ویژه‌ای که جایگزین کاه قدیمی‌شده بودند پر می‌شد و با ترکیب آب، رشته های طولانی را به وجود می‌آورد. حال بناهای گنبدی جدید به جای آن که از بلوک‌های مجزا ساخته شود با بافتن این رشته‌های بلند ابر خشت‌ها شکل می‌گرفت و در برابر نور خورشید و حرارت محیط خشت‌ها خشک می‌شدند. در فرآیند بافت چنین بنایی، این امکان وجود داشت که برخی سازه‌های اصلی بنا درون آن بافته شود، مثلا سکوهای مختلف یا اتاقک‌های موجود را می‌شد در دل این بنا بافت. آزمایش‌های زلزله‌نگاری نشان داد این نوع بناها که ظاهر زیبایی هم داشت و قابلیت افزوده شدن بخش‌های مختلف به آن وجود داشت، توان مقابله‌ای کم نظیری را برابر لرزه‌های سنگین دارد.

پس از این دوره بود که مجموعه‌ای از آزمایش‌های فنی برای تایید این نوع معماری پشت‌سر گذاشته شد و سرانجام به عنوان طرحی کم‌هزینه، زیبا، دارای امکان ساخت توسط مردم و مقاوم در برابر بلایای طبیعی پذیرفته شد. اگرچه عمده مشکل این طرح که تاکنون نیز باقی است، مقاومت صنایع سازنده وسایل منزل برای طراحی وسایلی مانند کابینت آشپزخانه یا مبلمان برای این منازل است. به هر حال نادر خلیلی طرح‌هایی را با سازمان ملل متحد و دفتر توسعه ملل در حال توسعه این سازمان، دفتر توسعه عمرانی آن آغاز و طرحی به نام منازلی برای بی‌خانمان‌ها را پیگیری کرد. او همچنین در کالیفرنیا مرکزی تحقیقاتی به نام کل ارت‌ (Cal Earth) راه‌اندازی کرد که تحقیقات خود را در آن پی می‌گرفت.

استاد نادر خلیلی

استاد نادر خلیلی

در سال ۱۹۸۴ سازمان هوا و فضانوردی ایالات متحده آمریکا (ناسا) که برنامه‌ریزی سفر درازمدت انسان به ماه برای اقامت‌های طولانی را آغاز کرده بود کنفرانسی را به نام پایگاه‌های مستقر در ماه و فعالیت‌های فضایی در قرن ۲۱ برگزار کرد. یکی از اهداف سمینار، رسیدن به این موضوع بود که چگونه می‌توان به روشی اقتصادی برای ساخت بنا در ماه دست یافت. این موضوع زمانی اهمیت می‌یابد که بدانیم انتقال مصالحی مانند آهن و بتون به ماه تا چه حد گرانقیمت است و برای انتقال هر کیلوگرم مواد خام به ماه باید هزاران دلار هزینه کرد.

نادر خلیلی و سیستم ابر خشت

نادر خلیلی و سیستم ابر خشت

در سمینار پایگاه‌های مستقر درماه و فعالیت های فضایی در قرن ۲۱ نادر خلیلی پیشنهاد خود را مبنی بر ساخت بناهایی روی ماه با الهام گرفتن از طرح معماری کویری و براساس ابر خشت‌ها ارائه کرد. وی درباره این جلسه می‌گفت: «زمانی که نوبت به صحبت‌های من رسید به حاضران گفتم من مثل شما دانشمند نیستم، اما طرح کلی این است که چون نمی‌توانید مصالح را به ماه ببرید از نیروهای طبیعت در آنجا استفاده کنید. کیسه‌هایی که باید ابر خشت‌ها را شکل دهد وزن بسیار اندکی دارند. می‌توان آنها را به ماه برد و در آنجا آنها را با خاک ماه و مقداری ماده مرطوب‌کننده و الیاف ویژه پرمی‌کنیم. سپس بنا‌ها را مطابق مشابه زمینی می‌بافیم و در نهایت لایه خشت رویی را با کمک حرارت خورشید خشک می‌کنیم. به این ترتیب پوسته‌ای یکسان ایجاد می‌شود که پوششی یکپارچه را در برابر شرایط اقلیمی به وجود می‌آورد. در این طرح مصالح اصلی خاک ماه خواهد بود».

نادر خلیلی و سیستم ابر خشت

نادر خلیلی و سیستم ابر خشت

این ایده در آن جلسه بازتاب فراوانی یافت به طوری که وقت سخنرانی خلیلی تمدید و وی با پرسش‌های فراوان دانشمندان مواجه شد. بعد‌ها آزمایشگاه‌های پیشرفته لوس‌آلاموس، آزمون‌های بسیار جدی و سختی را درباره کیفیت بنا، مقاومت در برابر ماه لرزه‌های ناشی از برخوردهای شهابسنگی، پرتوهای کیهانی، تغییرات دمای روز و شب ماه و… انجام داد. نتیجه، بهتر از آنچه بود که تصور می‌شد. خلیلی شرح این داستان را بعدها در کتاب پیاده‌روهایی بر ماه نوشت. ایده او از سوی مجامع فضایی پذیرفته شد و در حال حاضر با ترکیب با فناوری نانو ریسمان‌ها، سنگ بنایی برای ساخت این شهرک‌ها به حساب می‌آید. در طرح‌های عمده‌ای که این روزها درباره آینده سکونتگاه‌های انسان بر ماه و مریخ مطرح می‌شود ایده نادر خلیلی در صدر فهرست کوتاهی از پیشنهادهای متنوع قرار دارد که توانایی و کار آمدی را در کنار شرایط اقتصادی به همراه دارد.

در تصویر زیر، آزمایش ساخت یک دیوار با Super Adobe توسط نادر خلیلی برای ناسا در سال ۱۹۸۴ را مشاهده می کنید.

آزمایش ساخت یک دیوار با Super Adobe توسط نادر خلیلی برای ناسا در سال ۱۹۸۴

آزمایش ساخت یک دیوار با Super Adobe توسط نادر خلیلی برای ناسا در سال ۱۹۸۴

جالب این که دانشگاه بین‌المللی فضایی که خود خلیلی نیز عضو هیات مدیره آن بود بارها در شهرک خلیلی، فضانوردانی را برای تمرین اقامت داده بود تا آنها امکان رفت و آمد و زندگی با لباس‌ها و تجهیزات فضایی را در این محیط بیازمایند. نادر خلیلی سال ۲۰۰۴ نیز موفق شد جایزه معتبر معماری آقاخان را به دلیل خدماتش به رشته معماری دریافت کند.

ناسا و آزمایش بر روی سیستم ابرخشت

ناسا و آزمایش بر روی سیستم ابرخشت

نادر خلیلی به این ترتیب ایده آینده‌نگرانه‌ای را برای زندگی در فضا پایه‌ریزی کرد. طرح‌های او پس از سونامی شرق آسیا و حادثه طوفان کاترینا در نئواورلئان مورد توجه قرار گرفت. وی در بامداد چهارشنبه ۵ ماه مارس ۲۰۰۸ دیده از جهان فروبست. مسابقه خلیلی او را از اوج اعتبار در ساخت آسمانخراش‌ها به دل کویرهای ایران رهنمون کرد و از آنجا ایده او را تا فراسوی زمین و تا شهرک‌های ماه و مریخ فرستاد و در این سفر، سنت قدیم و اندیشه‌های مولانا او را همراهی کرد. اینک و در پایان این سفر، خلیلی راه جدیدی را پیش روی شاخه‌های مختلفی از علم باز کرده است.» (وبسایت پوریا ناظمی)

توضیحاتی مختصر در خصوص سیستم ابر خشت (Super-Adobe):

سیستم ابرخشت

سیستم ابرخشت

ابرخشت که حاصل حدود ۳۰سال از زندگی حرفه‌ای، کار و تجربیات مرحوم نادر خلیلی، معمار ایرانی ساکن کالیفرنیا است در واقع کیسه‌های درازی است با عرض ۵۰-۴۰ سانتی‌متر و طول مورد نیاز که از خاک پر می‌شوند و مثل برچسب‌های لباس و به کمک دو ردیف سیم‌خاردار در حد فاصل هر کدام از آنها در هم تنیده می‌شوند و آن طور که می‌گویند بنای ساخته شده از آن در مقابل باد و باران و گرما و سرمای شدید، آتش‌سوزی و زلزله و… مقاوم است! روش ساخت ابتدایی است و حتی ساختمان‌سازی را تا مراحلی از یک مقوله تخصصی به مقوله‌ای قابل انجام برای همه تبدیل می‌کند. ابرخشت به یک الگوی خاص محدود نمی‌شود. الگوی اتاق‌های ۴۰متری و ۲۰۰متری دارد. شاید ابرخشت برای ساخت مثلا یک سالن بزرگ با محدودیت مواجه باشد ولی برای هر تعداد اتاقی که بخواهید جوابگو است.

نادر خلیلی در حال ساخت خانه ای با سیستم ابرخشت

نادر خلیلی در حال ساخت خانه ای با سیستم ابرخشت

پایه و اساس ساختاری سیستم «ابرخشت-SuperAdobe» بر کیسه های شنی با درازای قابل تنظیم قرار گرفته است. که این کیسه‌های بزرگی از خاک تقویت شده با فیبرهای ویژه‌ای که جایگزین کاه قدیمی‌شده بودند پر می‌شد و با ترکیب آب، رشته های طولانی را به وجود می‌آورد. این امر از یک طرف باتوجه به دسترسی به این نوع مصالح بدون مشکل عمده، موجبات تسهیلات در همه گیر شدن سیستم را فراهم کرده است و از طرف دیگر باتوجه به انعطاف پذیری فرمی، به طرح معماری، قابلیت مانور را در زمینه شکل دهی انحناهای زیبا، ساختار یک پارچه را می دهد، این همه به معنای توانایی استفاده از قالب و قاب برای شکل دادن، پیچ و تاب دادن فرم ها و بهره گیری از روند طراحی آلی یا ارگانیک در عین لحاظ شدن ویژگی های لازم به جهت سازه ای است. بناهای گنبدی جدید به جای آن که از بلوک‌های مجزا ساخته شود با بافتن این رشته‌های بلند ابر خشت‌ها شکل می‌گرفت و در برابر نور خورشید و حرارت محیط خشت‌ها خشک می‌شدند. در فرآیند بافت چنین بنایی، این امکان وجود داشت که برخی سازه‌های اصلی بنا درون آن بافته شود، مثلا سکوهای مختلف یا اتاقک‌های موجود را می‌شد در دل این بنا بافت. آزمایش‌های زلزله‌نگاری نشان داد این نوع بناها که ظاهر زیبایی هم داشت و قابلیت افزوده شدن بخش‌های مختلف به آن وجود داشت، توان مقابله‌ای کم نظیری را برابر لرزه‌های سنگین دارد.

نادر خلیلی (مرکز تصویر) در سازه ای به نام گنبد رومی (Rumi Dome) برگرفته از نام مولانا

نادر خلیلی (مرکز تصویر) در سازه ای به نام گنبد رومی (Rumi Dome) برگرفته از نام مولانا

ویژگیها و کاربرد روش سرپناه گلین با کیسه خاک : امکان استفاده در مناطق جنگ زده یا خسارت دیده زلزله – مقاومت در برابر سرما و گرما – تکنولوژی پائین و اجرای سریع – مقاومت در برابر زلزله.

سیستم ابرخشت

سیستم ابرخشت

همه این ساختمان ها از خاک است. برای ساخت یک خانه گلی ابتدا باید پلان آن را که شامل یک دایره بزرگ و چهار دایره کوچک میشود را بر روی زمین ترسیم کرد. ابعاد و تناسبات این دوایر توسط نادر خلیلی تعیین شده است. به طور تقریبی مساحت هر خانه ۴۰ متر مربع فضای داخلی می باشد.سازه این خانه از کیسه های شن بیابان است. که برای پایداری آن به شکل گنبد اجرا می شود. که در حین اجرا، سازه دیوار به دایره گنبد میرسد. بعد از تکمیل دیوارها و گنبد ها بر روی آن گچ کاری می کنند. هدف از این پناهگاه این است که نشان دهد بعد از وقوع بلایای طبیعی پناهگاهی وجود دارد که در عرض چند ساعت می توان آن را بنا کرد و آشکار است که اگر یک خانواده ای ۴ نفری باشد باید پناهگاه را کمی بزرگتر درست کرد و شاید ساخت این پناهگاه یک روز طول بکشد. در حالیکه ساخت کوچکترین پناهگاه که ۲*۲ است تنها دو ساعت طول می کشد.این نشان دهنده امکان ایجاد انبوه سازی می باشد. که اساسا بر پایه تکنیک ساختمان سازی با کیسه شنی کار می کند. چیزی که نادر خلیلی بالغ بر ۳۰ سال پیش آغاز کرد. مردم از سرتاسر دنیا می خواهند یاد بگیرند که چگونه با صرف هزینه اندک می توانند صاحب خانه شوند. (سایت معماری نیوز)

بناهایی با سیستم ابرخشت

بناهایی با سیستم ابرخشت

بناهایی با سیستم ابرخشت

بناهایی با سیستم ابرخشت

بناهایی با سیستم ابرخشت

بناهایی با سیستم ابرخشت

 

منابع:

calearth.org – (بنیانگذار این موسسه استاد نادر خلیلی می باشند)
memarinews.com – «خانه سازی به وسیله سیستم ابرخشت – نادر خلیلی»
pourianazemi.com – «نادر خلیلی مسابقه با خود را به پایان برد»
Wikipedia

VN:F [1.9.22_1171]
لطفا به مطلب امتیاز دهید
Rating: 5.0/5 (9 votes cast)
نادر خلیلی معمار ایرانی و طرح پیشنهادی او به ناسا - سیستم ابرخشت, ۵٫۰ out of 5 based on 9 ratings

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

برای انتخاب آیکون کلیک کنید

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepy

با یک کلیک, سایت را

در گوگل محبوب کنید: