تازه‌ترین اخبار باشگاه
خانه / مطالب نجومی / بیوگرافی بزرگان علم / زندگینامه محمد ابن احمد خرقی (بهاءالدین مروزی)

زندگینامه محمد ابن احمد خرقی (بهاءالدین مروزی)

بهاءالدین ابوبکر محمد بن احمد بن ابوبشر (قرن پنجم هجری، دوازده میلادی) ریاضیدان، اخترشناس و جغرافیدان ایرانی بود که در دهکده خَرَق در نزدیکی مرو به دنیا آمد و پسوند مروزی نیز به همین دلیل بر او نهاده شده است (مروزی یعنی اهل مرو). شهر مرو در آن زمان از شهرهای خراسان بزرگ بود. لازم به ذکر است که در برخی نسخه‌ها نامش ابومحمد عبدالجبار بن محمد ذکر شده است.

معرفی دانشمندان ایرانی

معرفی دانشمندان ایرانی

بهاءالدین به تکمیل نظریه‌ای پرداخت که بر اساس آن سیاره‌ها در دایره‌های موهومی حرکت نمی‌کنند، بلکه در داخل افلاک گردنده جسمانی قرار دارند. این نظریه عجیب، پیشتر توسط ابوجعفر خازن (نیمه دوم سده دهم میلادی)، و ابن هیثم (نیمه اول سده یازدهم میلادی ) بیان شده بود، تا فرض حرکت در میان اثیر و مشکلات ناشی از آن را حل کند: فشاری در پیش هر سیاره و کمبود فشار یا خلاٴیی در پس آن پدید می‌آید. این نظریه از طریق ترجمه‌های لاتینی و عبری «فی هیئه العالَم» نوشته‌ی ابن‌هیثم در اروپای باختری راه یافت.

آثار مهم او عبارتند از :
۱- منتهی الادراک فی تقسیم الاٴفلاک، در تقسیمات افلاک که توسعه و تکمیل نظریه نجومی ابن هیثم است.

۲- کتاب التبصره فی علم الهیئه که رساله نجومی کوتاه‌تری است.

۳- الرساله الشامله، اثری است که گم شده و درباره ی بخشی از حساب بوده به نام «حساب درم و دینار». ابوریحان بیرونی این باره چنین نوشته است: «این حسابی است از جبر و مقابله بیرون آورده. و گاه گاه شیءهای مجهول بیشتر از یکی باشند. پس لقب و نام باید کردن تا بنیامیزد. گروهی چون هندوان شیءها را گونه دهند و بگویند، شیء ساده و شیء کبود و شیء زرد و شیء سرخ.» (التفهیم الی صناعه التنجیم ص ۵۱، در فرهنگ دهخدا، درآیه ی حساب درم و دینار) از آنجا که «شیء» در ریاضیات قدیم همان «متغیر» در ریاضیات امروزی است می توان نتیجه گرفت که منظور از حساب درم و دینار در واقع معادله های چندمجهولی باشد.

۴- الرساله المغربیه، که مفقود شده است.

مهمترین اثرش درباره نجوم ، جغرافیا و گاهشناسی ، منتهی الادراک فی تقاسیم الافلاک است. این اثر مشتمل بر سه مقاله است که نخستین آنها درباره ترتیب افلاک است و نظریه ابوجعفر خازن و ابن هیثم را مبنی بر اینکه افلاک صلب سیّارات را به حرکت درمی آورند تأیید می کند.

در این اثر مختصات ۸۳ ستاره و طول اوجهای سیارات را برای سال ۱۴۴۴ اسکندرانی (مطابق با ۱۹ ذیقعده ۵۲۶ تا یکم ذیحجه ۵۲۷/ ۱۱۳۲ـ۱۱۳۳م ) عرضه کرده است ، و اندازه متداول را نزد منجمان دوره ی اسلامی درباره میل دایره البروج و تقدیم اعتدالین ذکر می کند.

مقاله دوم به توصیف کره زمین ، از جمله به محاسبه مطالع و طالعهای مایل محلی می پردازد. باب دوم آن که مبتنی بر اثر مفقود جیهانی است ، درباره اقیانوسها و دریاهاست و متن آن ویرایش و به لاتین ترجمه و با آثار بَتّانی و ابن رُسته مقایسه شده است. بخشی از این مقاله که درباره مسیر خط استوای زمینی و «قُبّه الارض» ( نقطه ای مفروض بر روی زمین محل برخورد خط استوا با نصف النهاری که ربع مسکون را به دو نیمه مساوی تقسیم می نموده است) است ، ویرایش و به فرانسه ترجمه شده است . مقدمه کتاب نیز به آلمانی ترجمه شده است.

بهاءالدین خلاصه ای از منتهی الادراک را در دو «مقاله » تدوین کرد و آن را التبصره فی الهیئه نامید و به ابوالحسین علی بن نصیرالدین ، وزیر سنجر، تقدیم کرد. مقدمه این اثر نیز به آلمانی ترجمه شده است.

به طور کلی مهمترین ویژگی های کتاب منتهی الادراک را می توان چنین بیان کرد:
ترکیب افلاک، حرکت‌شان، و غیره.
شکل زمین و تقسیم آن به یک بخش مسکون و یک بخش نامسکون، اختلاف طالع و مطلع بر حسب موقعیت جغرافیایی
تواریخ یا قِرانات، که بیشتر به قِران مشتری و زحل مربوط است.
ادوار، از قبیل دور قِران یا عود قِران.

سرانجام این دانشمند بزرگ ایرانی در سال ۱۱۳۸ ـ ۱۱۳۹ میلادی، در مرو درگذشت.

دانلود زندگینامه محمد ابن احمد خرقی

VN:F [1.9.22_1171]
لطفا به مطلب امتیاز دهید
Rating: 4.8/5 (4 votes cast)
زندگینامه محمد ابن احمد خرقی (بهاءالدین مروزی), ۴٫۸ out of 5 based on 4 ratings

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

برای انتخاب آیکون کلیک کنید

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepy

با یک کلیک, سایت را

در گوگل محبوب کنید: